و وقتى آنها حتى از آوردن ده سوره عاجز ماندند ، باز قرآن تنزل فرمود و خواست كه اگر مىتوانند يك سوره مانند آن را بياورند و در سورهء بقره فرمود : وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ، فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ . ( بقره ، 23 - 24 ) اگر درباره آنچه بر بندهء خود ( پيامبر ) نازل كرده‌ايم شك و ترديد داريد ( لا اقل ) يك سوره همانند آن بياوريد و گواهان خود را غير از خدا بر اين كار دعوت كنيد اگر راست ميگوئيد . اگر اين كار را نكرديد - و هرگز نخواهيد كرد - از آتشى بترسيد كه هيزم آن بدنهاى مردم ( گنه كار ) و سنگها است كه براى كافران مهيا شده است . وقتى اعراب كه امت فصاحت و بلاغت بودند از آوردن يك سوره نيز ناتوان شدند قرآن با صداى رساى خود در همه آفاق طنين افكند و با يقين و اعتماد كامل به خود ، خطاب به همهء امتهاى جهان چنين گفت : قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً . ( اسراء - 88 ) بگو اگر انس و جن يك جا گرد آيند كه همانند اين قرآن را بياورند به اين كار قادر نخواهند شد . گر چه همه پشتيبانى يكديگر را بكنند . آنچنانكه تا اينجا گفته‌ايم ، پيش از آنكه آيات تقنينى و اخبار غيبى و ديد كلى و وسيع قرآن دربارهء هستى ، حيات و انسان نازل شود ، اين كتاب از همان آغاز دورهء مكى ، با سبك اعجازى و مؤثرش بر گوش دل‌هاى اعراب نواخت . اگر آنطور كه امروز پاره‌اى از ما به علت آگاهىهاى اين عصر به جوانب علمى و فلسفى قرآن آگاه شده‌ايم ، معاصران وحى نيز آگاهىهاى عصر ما را مىداشتند و مىتوانستند در بارهء حقايق تاريخ قضاوت كنند ، چون همهء